Ἡ θάλασσα τῆς ψυχῆς τοῦ Τάσου Λειβαδίτη, ἡ θάλασσα τοῦ κόσμου του, ἡ θάλασσα τῆς γέννας Χριστοῦ.

 

  Σᾶς καλῶ νά ψηλαφίσουμε μαζί κάποια ἀπό τά πολλά πού μᾶς ἒχει χαρίσει ὁ Τάσος Λειβαδίτης: τό παλέμά του μέ τήν χαρά, τήν ἐνοχή,  τό κοινωνικό κακό καί  τήν χριστιανική πίστη, τήν ἒξοδο στίς ρύμες τῆς πόλης καί τήν καταβύθιση στόν σκοτεινιασμένο ἑαυτό. Μᾶς ἐνδιαφέρει πολύ ἠ βιωμένη του διαπλοκή δύο δρόμων πού πολλοί τούς νομίζουν ἀσύμπτωτους: Τῆς λαχτάρας γιά ἓναν κόσμο  δίκαιο καί τῆς συνάντησης μέ τόν Χριστό. Δρόμοι κοπιώδεις ἀμφότεροι γιά τόν Λειβαδίτη, ὁ ὁποῖος τήν στροφή του στην  πίστη τήν ἒκανε ἠχηρή ἀπό  τά μισά περίπου τῆς ποιητικῆς του διαδρομῆς, φορτισμένος ἀπό τήν ματαίωση τοῦ πολιτικοῦ του ὁράματος.

  Χρειαζόμαστε μιά σεβαστική σπουδή τοῦ ἲδιου, σεβαστική διαισθητική συζήτηση μέ τόν ἲδιο. Φαίνεται πώς ὁ Τάσος Λειβαδίτης κέρδισε ἐμπόνως αὐτό πού ξεγλιστρᾶ ἀπ’ τά δάχτυλα πολλῶν καθ’ ἓξιν θρησκευμένων: μιά βαθιά, καρδιακή θεολογική αἲσθηση, ἀνοιχτή στόν ζωντανό Χριστό κι ὂχι κλειστή σάν καλοδουλεμένο σύστημα. Μιά ἀντίστιξη τοῦ ἲδιου: «Καί κάθε φορά πού μοῦ μιλοῦσαν γιά τόν Θεό δέν τούς πίστευα, ἀλλά ὓστερα ὃταν ἒμενα  μόνος μέ τήν σιωπή, καταλάβαινα καί τόν Θεό καί τό ἒργο του» (Ὁ ἀστερισμός τοῦ Λέοντος).  

  Σ’ αὐτή τήν προοπτική δένει τήν κοινωνική ἒγνοια μέ τήν ζωντανή πίστη: «Ὁ κόσμος μόνο ὃταν τόν μοιράζεσαι ὑπάρχει… (Ὁ ἀστερισμός τοῦ Λέοντος). Αὐτή ἠ ἀποστροφή του κρίνει ὃλη τήν λογιοσύνη μας, γι’ αὐτό ἲσως ἡ κορυφαία. 

  Θυμᾶμαι τήν ρομαντική μου  ἒνταξη στἠν ἀτμόσφαιρα τῆς ἐλπίδας ὡς φοιτητής καί στήν συνέχεια τήν σταδιακή μου ἀπεμπλοκή ἀπό τά πολιτικά ὁράματα τῆς ἐφηβίας μου.  Στἠν συνέχεια ἐπιχείρησα,  τήν ἐποχή τῶν μεγάλων φοιτητικῶν κοινωνικῶν ἀγώνων, νά καλύψω τήν ψύχρα τῆς μεγάλης ματαιότητας μέ στροφή στήν  μεταφυσική.

  Ὁπωσδήποτε σημασία ἒχει ἡ προσωπική ἀπόκριση τοῦ καθενός μας στίς προκλήσεις τῆς καθημερινότητας, ἡ πίστη στήν συμμετοχή τῆς ἀνθρώπινης δράσης στό ἒργο τῆς λύτρωσης τοῦ κόσμου  ἀπό τήν ἀδικία καί τήν φτώχια, μέ ὃραμα ἓναν δικαιότερο κόσμο, πού μέ τήν πάροδο  τοῦ χρόνου θά γίνεται πιό περιεκτικό καί οἰκουμενικό, καί πού  θά ἒχει ὡς θεμέλιο τήν  ἀνθρώπινη καλοσύνη,  καί ὂχι θέτοντας στήν θέση τῆς κακίας μιά  ἂλλη κακία πιό βίαιη.  «Πιστεύω στά δισταχτικά ἀδέξια βήματα τῶν ταπεινῶν καί στόν Χριστό πού διασχίζει τήν Ἱστορία. Αὐτή ἡ πίστη πού ὑπαγορεύει τήν μακροθυμία καί τήν συγνώμη τοῦ ἀντιπάλου, γεννᾶ χειρονομίες στοργῆς καί ἐπιείκειας, ἐμπνέει σκέψεις ἀπόλυτα καταδικαστικές τοῦ μίσους. Ὃταν λές μισῶ, ὁ πρῶτος φόνος τοῦ κόσμου ξαναγεννιέται  μέσα σου» (Ποίηση). Ἡ κακία ὀρθώνετει στήν θέση τῆς ἀγάπης δηλητηριάζοντας, καί αὐτόν πού μισεῖ, καί ὁλόκληρη τήν ἀνθρωπότητα μέ τό ἁμάρτημα τοῦ Κάιν.  

  Στήν ἀπολογία του στήν βασική δίκη του ὁ Λειβαδίτης δήλωσε «Γιατί ὁ ποιητής ἢ ὁ συγγραφέας, ἀπό τήν στιγμή πού θά χαράξει τήν πρώτη φράση του πάνω στό χαρτί εἶναι δεμένος μέ ὃρκο ἀκατάλυτο νά ὑπερασπίσει ὂ,τι πιό ἂξιο ἒχει ἠ ζωή: τήν δικαιοσύνη, τήν ἀλήθεια, τήν  ὁμορφιά, τήν εἰρήνη» σάν να ἒχουν ἐγγραφεῖ ἐντός του οἱ Μακαρισμοί τοῦ Χριστοῦ. 

   Εἶναι ἐφικτός ὁ  κοινωνικός μετασχηματισμός μέ ἐπίκεντρο καί γνώμονα τούς ταπεινούς, δίχως τό ταξικό μίσος καί τήν βία, πού  ἀρχικά ὑπηρέτησε, λίγο  ἀργότερα ἀμφισβήτησε καί, ἐντέλει, ἀποκήρυξε ὁ Τάσος Λειβαδίτης; Ἡ θεολογική σκέψη καί τά χριστιανικά πολιτικο-κοινωνικά κινήματα μᾶς δίνουν ποικίλες καί ἀμφιλεγόμενες ἀπαντήσεις. Μιλῶντας πάντως γιά τόν Λειβαδίτη, τόν ποιητή μας, θά τολμοῦσα νά  είκάσω ὃτι μᾶλλον γέρνει πρός τήν λυτρωτική δύναμη τῆς ἀγάπης-τόν ἀντίποδα τοῦ μίσους- και τοῦ πόνου, πού «ἀπαιτεῖ» τήν ὓπαρξη τοῦ Θεοῦ καί γίνεται πηγή σωτηρίας στό θεῖο Πάθος.

«Τοσοῦτον χρόνον μεθ’ ὑμῶν εἰμι, καί οὐκ ἐγνωκάς με, Φίλιππε;»  Μέ αὐτή τήν βιβλική προμετωπίδα, ἀπό τό κατά Ἰωάννην Εὐαγγέλιο ξεκινᾶ ὁ δεύτερος  τόμος τῶν ἀπάντων τοῦ Τάσου Λειβαδίτη. Δέν χωρᾶ καμμιά ἀμφιβολία ὃτι αὐτή προειδοποεῖ τίς προθέσεις τοῦ ποιητή, προθέσεις πού στό κέντρο τους ἒχουν τό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ, τοῦ ἀκατάλυπτου Θεοῦ πού γνωρίζεται καί μένει ἂγνωστος, πού φανερώνεται καί μένει κρυμμένος, πού ποιεῖ καί ἐκπλήσει, πού σιωπᾶ καί ἀποκαλύπτεται.

  Γι’ αὐτό καί σέ ἀντίθεση μέ τόν Φίλιππο-καί δέν εἶναι  καθόλου τυχαῖο τό γεγονός τῆς χρήσης τοῦ συγκεκριμένου χωρίου-, ὁ ποιητής στήν ἐρώτηση «ποιόν περιμένετε;», στό  ποίημά του «Προθάλαμος», ἀπαντᾶ μέ τό ἀφοπλιστικό, σαφές καί ἂκρως δηκτικό, «ποιόν νά περιμένω, βρέ ἂθλιοι, τούς λέω, ἂν ὂχι τόν Ἰησοῦ Χριστό;». Ἀπάντηση πού δείχνει ξεκάθαρα πώς  ὁ ποιητής ἀναγνωρίζει καί κυρίως γνωρίζει τό  Ἰησοῦ.

Ἡ ποίηση τοῦ Τάσου Λειβαδίτη εἶναι μιά ἐναγώνια προσπάθεια νά περάσει «πέρα». Νά ἀνοίξει  τήν ὓπαρξη γιά νά χωρέσει ἡ συγχώρεση, νά χωρέσει τήν συγχώρεση, νά βρεῖ χῶρο ἡ συνάντηση.

  Αἰσθάνομαι μιά ζεστασιά παρακολουθώντας τίς διαδορομές τοῦ Τάσου Λειβαδίτη στήν Ἁγία  Γραφή παρά διαβάζοντας ὁμιλίες γραμμένες γιά τούς πιστούς, ἢ ἐκφωνούμενες ἀπό ἱεροκήρυκες! στήν Ἐκκλησία. Ἀπό τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο παραπέμπει στήν Καινή  Διαθήκη, εἶναι φανερό ὃτι ὁ Λειβαδίτης τήν γνωρίζει καλά. Τήν μεταχειρίζεται μέ ἐλευθερία καί οἰκειότητα, Οἰ ἀναφορές του φαίνεται ὃτι τόν ἀκουμποῦν βαθιά, τόν ἀφοροῦν στό παρόν του, βρίσκει ἐκεῖ τόν ἑαυτό του, βρίσκει τόπους νά ταυτιστεῖ καί αὐτό τον ζεσταίνει.

 Ἡ Καινή Διαθήκη εἶναι κάτι δικό του, κάτι  τό ὁποῖο βρίσκει τόν ἑαυτό του, κάτι πού τόν συγκινεῖ καί αἰσθάνεται ἐλεύθερος νά χρησιμοποιήσει στοιχεῖα Της στίς δικές του ὑπαρξιακές καταθέσεις. Ἡ χαμένη Ἐδέμ, ὁ Λάζαρος, ὁ Γολγοθάς, τά καρφιά τῆς Σταύρωσης, εἶναι κομμάτια τῆς ποίησής του, κομμάτια πού ἂρχουν ἢ ἂρχονται στούς στίχους του ἀνάλογα μέ τήν φάση στήν ὁποία βρίσκεται ὁ ἲδιος.

 

 

« Θεός εφανερώθη εν σαρκί…».

 

   Της Άννας Κ. Κορνάρου -Καλαμαρά

  Ουρανός και γη, ΄Αγγελοι και άνθρωποι, η κτίση ολόκληρη πανηγυρίζουν λαμπρά την κοσμοσωτήρια εορτή των Χριστουγέννων, τη «Μητρόπολη των εορτών». «Σεισμός γης» είναι η Γέννηση του Χριστού για τον ΄Αγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο. «Μέγα εστί της ευσεβείας μυστήριον` Θεός εφανερώθη εν σαρκί…» γράφει ο Απόστολος των εθνών στον Τιμόθεο. « Θεός επί γης, άνθρωπος εν ουρανώ» αναφωνεί ο Χρυσόστομος. Και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στο μήνυμα: « Ο Λόγος σάρξ εγένετο καί εσκήνωσεν εν ημίν…» (Ιω.α΄, 14) περικλείει όλο το νόημα των Χριστουγέννων. Ο Μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού, που προϋπήρχε κάθε δημιουργίας του Θεού αιωνίως, και είναι Θεός, «και Θεός ην ο Λόγος», κατέβηκε στη γη, για να επιφέρει τομή στην ανθρώπινη ιστορία και να την χωρίσει σε έτη προ Χριστού και μετά Χριστόν. ΄Εδωσε νόημα στη ζωή μας, ανακαινίζοντας τον κόσμο της φθοράς. Ο Χριστός, ο Υιός της Παρθένου, είναι ο νέος Αδάμ. Ο Υιός του Θεού προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, ενώθηκε μαζί της και την ανύψωσε μέχρι τον θρόνο του Θεού. Πώς ο Θεός έγινε άνθρωπος; Πώς ο Θεός γεννιέται τέλειος άνθρωπος και παραμένει τέλειος Θεός – Θεάνθρωπος- χωρίς να συγχέονται οι δύο φύσεις;

   «Μυστήριον μέγα» η ενανθρώπηση του Χριστού. Το βάθος του δυσθεώρητο. Πώς να συλλάβει ο νους μας τη θεία Παντοδυναμία; «Ου φέρει το μυστήριον έρευναν…» ακούμε τη νύχτα των Χριστουγέννων. Υπερφυές το γεγονός της Γεννήσεως του Κυρίου. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει ότι δέος προκάλεσαν τα λόγια του Αρχαγγέλου στην Κεχαριτωμένη Μαρία, όταν πληροφορήθηκε ότι θα γεννήσει «εκ Πνεύματος Αγίου» τον εκλεκτό του Θεού, που θα σώσει τον λαό από τις αμαρτίες του. Και η Μαρία «Παρθένοςέτεκεν και Παρθένος έμεινεν». «Θεός το τεχθέν, η δε Μήτηρ Παρθένος», αναφέρει ο Συναξαριστής. Τι πιο παράδοξο είδε η κτίση;

  Αμέτρητο το έλεος και η φιλανθρωπία του Θεού για το ανθρώπινο γένος. Ο Θεός, τον Οποίο «ουδείς πώποτε εώρακε» (Ιω.1,18) έστειλε στον κόσμο μας τον Μονογενή του Υιό, τον Χριστό «ος (ο Οποίος) εστίν εικών Θεού»(Β΄Κορινθ.δ΄,4). Ο Θεός αποκαλύφθηκε και «ελάλησεν ημίν εν Υιώ» (Εβρ.1,2). Το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, με τη βούληση του Θεού, φορά την ανθρώπινη σάρκα και πτωχεύει εκουσίως, για να πλουτίσουμε εμείς με τη δική Του φτώχεια. «Εποίησε λύτρωσιν τω λαώ αυτού» (Λουκ.α΄,68). Κι ήρθε η χαρά στη γη και η ελπίδα της αναγέννησης. Γιατί «τα σύμπαντα χαράς πληρούνται»; Επειδή «Επεσκέψατο ημάς εξ ύψους ο Σωτήρ ημών…».

    Και δεν είναι μόνο υπερφυσικός ο τρόπος της Γέννησης του Κυρίου μας, αλλά με την κάθοδό Του στον κόσμο μας συνέβησαν και υπερφυσικά γεγονότα. «΄Αγγελοι υμνούσιν ακαταπαύστως εκεί…». Πλήθος στρατιάς Αγγέλων κατεβαίνουν κατά τη νύχτα της γέννησής Του απ’ τον ουρανό δοξολογώντας : « Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία» (Λουκ. β΄, 14). Ψάλλουν τον ύμνο για τη δική μας σωτηρία, για « την ειρήνη» και την «ευδοκία», που ήλθε στην ανθρωπότητα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας πανηγυρίζει τη Γέννηση του Χριστού ως γεγονός παραπλήσιο της Αναστάσεως. Να, γιατί η υμνογραφία της αποτελεί έκρηξη χαράς. Να, γιατί ψάλλει μαζί με τους Αγγέλους:

«Χριστός γεννάται δοξάσατε

Χριστός εξ ουρανών απαντήσατε

Χριστός επί γης υψώθητε…».

  Αλλά και στους ποιμένες, που αγρυπνούσαν εκείνη την ΄Αγια νύχτα φυλάσσοντας τα πρόβατά τους, τα ουράνια κατέβηκαν στη γη: «΄Αγγελος Κυρίου επέστη αυτοίς και δόξα Κυρίου περιέλαμψε αυτούς, και εφοβήθησαν φόβον μέγαν…» (Λουκ.β΄,9). Ουρανός και γη γίνονται ένα. Ο ΄Αγγελος συνομιλεί με τους ανθρώπους, για να τους δώσει το μήνυμα: «ετέχθη υμίν σήμερον Σωτήρ, ός (ο Οποίος) εστιν Χριστός Κύριος εν πόλει Δαυϊδ»»(Λουκ.β,11). Τους προτρέπει πού να τρέξουν να προσκυνήσουν « βρέφος εσπαργανωμένον, κείμενον εν φάτνη». Κι εκείνοι μέσα στη νύχτα έτρεξαν, προσκύνησαν και απ΄ τη χαρά τους κήρυξαν το θαύμα. Πρωτοφανή σημεία!

   Κι ένας λαμπρός αστέρας οδηγεί απ’ την Ανατολή προς το Βρέφος «τους τοις άστροις λατρεύοντας» Μάγους- Βασιλείς. Κι όταν φθάνουν στα Ιεροσόλυμα ρωτούν με βεβαιότητα «πού εστν ο τεχθείς Βασιλεύς των Ιουδαίων ; Είδομεν γαρ αυτού τον αστέρα εν τη ανατολή και ήλθομεν προσκυνήσαι αυτώ.» (Ματθ.β΄, 2). Επί δύο χρόνια ταξίδευαν απ’τη μακρινή Ανατολή για να καταλήξουν στο Ισραήλ. Επί δύο χρόνια τους συνόδευε ο αστέρας. ΄Ετσι «ηκρίβωσε τον χρόνον του φαινομένου αστέρος» ο ταραγμένος Βασιλιάς Ηρώδης και διέταξε τη σφαγή των 14.000 νηπίων «από διετούς και κατωτέρω». ΄Ηθελε τη θανάτωση του Θείου Βρέφους. Και περίμενε την επιστροφή των Μάγων για να μάθει «περί του παιδίου». Γιατί; «όπως καγώ ελθών προσκυνήσαι αυτώ». Οι Μάγοι στον τόπο «ου (όπου) ην το παιδίον» προσκύνησαν, προσέφεραν τα δώρα, αλλά δεν επέστρεψαν στα Ιεροσόλυμα. Για ποιο λόγο; ΄Ελαβαν μήνυμα εξ Ουρανού «μη ανακάμψαι πρός Ηρώδην» και «δι΄ άλλης οδού ανεχώρησαν εις την χώραν αυτών». Τελικά πώς έμαθαν οι Μάγοι τον τόπο της Γεννήσεως του Χριστού; Από την έρευνα των αρχιερέων και γραμματέων κατά διαταγή του Ηρώδη. «Πού ο Χριστός γεννάται;» «Εν Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Ούτω γαρ γέγραπται διά του προφήτου (Μιχαία).» (Ματθ.β΄,5).

    Πώς όμως συνέβη να γεννηθεί ο Υιός του Θεού στη Βηθλεέμ, ενώ η Μαριάμ και ο μνήστωρ Ιωσήφ κατοικούσαν στη Ναζαρέτ της Γαλιλαίας; Ο Ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει « Εν ταις ημέραις εκείναις εξήλθε δόγμα παρά Καίσαρος Αυγούστου απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην» (Λουκ.β΄,1). ΄Επρεπε ο καθένας να απογραφεί στην πόλη του. ΄Ηλθε και ο Ιωσήφ στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, στην πόλη Δαυϊδ, διότι προερχόταν από την οικογένεια του Δαυϊδ, να απογραφεί «συν Μαριάμ τη μεμνηστευμένη αυτώ, ούση εγκύω». Εκεί συνέβη ο τοκετός. « Και έτεκε τον υιόν αυτής τον πρωτότοκον, και εσπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη, διότι ουκ ην αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι» (Λουκ.β΄,7). Δεν υπήρχε γι’ αυτούς τόπος να μείνουν στο πανδοχείο.

   Παράδοξα πράγματα συνέβησαν για να κατεβεί ο Θεός ως άνθρωπος με σάρκα στη γη μας. Η ενσάρκωση του Λόγου του Θεού υπερβαίνει τα μέτρα και τα όρια της λογικής μας. Προκαλεί τον θαυμασμό και τη δοξολογία των ανθρώπων απ’ τη χαρά για την Αγάπη του Θεού. Μόνο αν με την πίστη μας ανοίξουμε τα μάτια της ψυχής μας, θα συλλάβουμε το βάθος της Αλήθειας. Τότε θα αξιωθούμε να ατενίσουμε «το φως το της γνώσεως», που ανέτειλε στον κόσμο. Να προσκυνούμε «τον ΄Ηλιο της δικαιοσύνης», τον Ιησού Χριστό, και να Τον αναγνωρίζουμε ως «την εξ ύψους Ανατολήν», όπως διδάχτηκαν «υπό αστέρος» οι τρεις Μάγοι « οι τοις άστροις λατρεύοντες», σύμφωνα με το Απολυτίκιο της εορτής των Χριστουγέννων.

   Μήπως και το όνομα του Θείου Βρέφους δεν δόθηκε απ’ τον Ουρανό; Κατά τον Ευαγγελισμό της Παρθένου ο ΄Αγγελος Γαβριήλ Της ανήγγειλε «…τέξη υιόν και καλέσεις το όνομα αυτού Ιησούν» (Λουκ. α΄31). Και ενώ ο Ιωσήφ είχε τις αμφιβολίες του για την σύλληψη της μνηστής του Μαρίας, πάλι ΄Αγγελος Κυρίου τον καθησύχασε: «το γαρ εν αυτή γεννηθέν εκ Πνεύματος εστίν Αγίου. Τέξεται δε υιόν και καλέσεις το όνομα αυτού Ιησούν` αυτός γαρ σώσει τον λαόν αυτού από των αμαρτιών αυτών» (Ματθ.α΄20-21). «Ιησούς» , το όνομα του θείου Βρέφους, όνομα άγιο και ιερό. Ιησούς, ο Σωτήρας όλων των ανθρώπων, όλων των αιώνων! «Εν τω ονόματι Ιησού παν γόνυ κάμψει επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων»(Φιλ.2,10).

   Και 800 χρόνια προ Χριστού ο Προφήτης Ησαϊας ανήγγειλε: «Ιδού η Παρθένος εν γαστρί έξει και τέξεται υιόν και καλέσουσι το όνομα αυτού Εμμανουήλ, ό εστί μεθερμηνευόμενον μεθ΄ημών ο Θεός». Ο Θεός είναι μαζί μας! Τι παρήγορο μήνυμα, όταν συμπληρώνει ο Απόστολος Παύλος «Ει ο Θεός μεθ’ ημών, τίς καθ’ ημών;» (Ρωμ.8,31). Θεία ευδαιμονία : «Ουκ έστιν ουδενί άλλω η σωτηρία» (Πραξ.4,12) παρά μόνο στον Ιησού Χριστό. Και για να ολοκληρώσουμε τα περί του ονόματος, αναφέραμε ήδη ότι ο ΄Αγγελος Κυρίου ανήγγειλε στους ποιμένες το όνομα του γεννηθέντος Σωτήρος : «ός εστιν Χριστός Κύριος εν πόλει Δαυϊδ» (Λουκ.β΄.11). «Χριστός», ο εκλεκτός του Θεού, προορισμένος και απεσταλμένος επίσημα στον κόσμο.

  Τρέχει η ψυχή μας απ’ τα παιδικά μας χρόνια εκεί στη Βηθλεέμ. Οι χριστουγεννιάτικες διηγήσεις, η γιορταστική ατμόσφαιρα της χαράς, οι καμπάνες, το λαμπερό αστέρι που ψάχναμε να βρούμε στον ουρανό τα χαράματα των Χριστουγέννων πηγαίνοντας να εκκλησιαστούμε, οι ύμνοι, οι εικόνες στην Εκκλησία μάς μετέφεραν νοερά στη θεία Γέννηση. Και περιμέναμε με λαχτάρα και ανεκλάλητη χαρά με το τέλος της θείας λειτουργίας «να πάρουμε τον Χριστούλη μέσα μας», να μεταλάβουμε ΄Αχραντο Σώμα και Τίμιο Αίμα Χριστού. Κι όταν σήμερα προσκυνούμε τη βυζαντινή Εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού, διακρίνουμε να συμμετέχει όλη η κτίση στο χαρμόσυνο γεγονός των Χριστουγέννων. Και συλλογιζόμαστε, μεγάλοι πια, ότι εκεί στη φάτνη των αλόγων ζώων γεννήθηκε ο Υιός του Θεού, διότι «έμελλε να έλευθερώσει ημάς από την αλογίαν» κατά τον ΄Αγιο Νικόδημο Αγιορείτη. Παραστατικά δε ο Υμνογράφος, σε ένα στιχηρό ιδιόμελο του εσπερινού των Χριστουγέννων, μάς μεταφέρει στον ευλογημένο περίγυρο της θείας ενσάρκωσης, όταν ερωτά τον γεννηθέντα Χριστό:

« Τί Σοι προσενέγκωμεν, Χριστέ,

ότι ώφθης επί γης ως άνθρωπος δι΄ημάς;

΄Εκαστον γαρ των υπό σου γενομένων

κτισμάτων την ευχαριστίαν Σοι προσάγει`

οι άγγελοι τον ύμνον, οι ουρανοί τον αστέρα,

η γη το σπήλαιον, η έρημος την φάτνην,

ημείς δε Μητέρα Παρθένον.

Ο προ αιώνων Θεός, ελέησον ημάς».

   Είναι ο προ αιώνων Θεός, ο Οποίος σαρκώνεται «εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου». Και σήμερον γεννάται ως Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός, Σωτήρ και Λυτρωτής του κόσμου. ΄Ερχεται στη γη σαν άνθρωπος. «Ενοικεί και εμπεριπατεί» ανάμεσά μας, για να μας σώσει με τη διδαχή Του, με το πάθος και την Ανάστασή Του. Η «προσδοκία των εθνών», η αναμενόμενη ελπίδα του περιούσιου λαού, το κήρυγμα των Πατριαρχών, το όραμα των Προφητών, δίνουν τη θέση τους σ΄ Εκείνον. ΄Ηλθε ο Μεσσίας. «Θεός εφανερώθη εν σαρκί» (Α΄Τιμ.γ΄,16)! Ο Θεός φανερώθηκε με σάρκα ανθρώπινη! Και η Παρθένος Μαρία έγινε η κατά σάρκα Μητέρα του Θεού για « την ωραιότητα της παρθενίας» Της, την καθαρότητα και αγνότητα, το άσπιλο της ψυχής και του σώματος, την υπεροχή Της σε όλες τις αρετές, την αγιότητά Της. Γι’ αυτό αξιώθηκε να γίνει το «κατοικητήριον» του Λόγου και «ο καθαρώτατος Ναός του Σωτήρος». Είναι η Παρθένος Μαρία η προσφορά και η συμμετοχή όλης της ανθρωπότητας και όλης της Δημιουργίας στο Μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Θεού.

  Το γεγονός συντελέστηκε μέσα στον λειτουργικό χρόνο και τόπο της Εκκλησίας και γίνεται παρόν, γίνεται «σήμερον». «Εν ημέραις Ηρώδου του Βασιλέως» γεννήθηκε ο Χριστός στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, κατά τον Ευαγγελιστή Ματθαίο, και ο Ευαγγελιστής Λουκάς προσδιορίζει πιο αναλυτικά την εποχή της απογραφής «επί Καίσαρος Αυγούστου… ηγεμονεύοντος της Συρίας Κυρηνίου». Η Εκκλησία μας όμως καλεί τους πιστούς να γίνουν και σήμερα αυτόπτες μάρτυρες και κοινωνοί του μυστηρίου της Θείας Οικονομίας: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί πού εγεννήθη ο Χριστός` ακολουθήσωμεν λοιπόν, ένθα οδεύει ο αστήρ…» (Κάθισμα Α΄ στιχολ. Όρθρου Χριστουγέννων).

  Πράγματι για μας «Σήμερον γεννάται εκ Παρθένου ο δρακί την πάσαν έχων κτίσιν…» (Ιδιόμ. Ακολουθίας Μεγάλων Ωρών, θ΄ ΄Ωρα). Σήμερα γεννιέται από Παρθένο Εκείνος, που κρατά στην παλάμη Του την κτίση ολόκληρη .Το ιστορικό δηλ. γεγονός της Γεννήσεως δεν εξαφανίζεται στο απομεμακρυσμένο παρελθόν, αλλά διαφυλάσσεται στην Εκκλησία ως παρόν και αναβιώνεται κάθε χρόνο το μυστήριο της θείας ενανθρωπήσεως. ΄Εγινε και γίνεται για μας: « Τον δι’ ημάς τους ανθρώπους και διά την ημετέραν σωτηρίαν κατελθόντα εκ των ουρανών και σαρκωθέντα εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου και ενανθρωπήσαντα» ομολογούμε στο Σύμβολο της πίστεως. Και ο Υμνογράφος εξυμνεί το γεγονός της Γεννήσεως σε παρόντα χρόνο: «Σήμερον ο Χριστός εν Βηθλεέμ γεννάται εκ Παρθένου. Σήμερον ο άναρχος άρχεται και ο Λόγος σαρκούται…»(Ιδιόμ. ΄Ορθρου Χριστουγέννων).

   Ορόσημο για τη λύτρωση του γένους των ανθρώπων είναι η Γέννηση του Σωτήρος Χριστού. Είναι η «Γενέθλιος ημέρα της ανθρωπότητας» κατά τον Μ. Βασίλειο. Η αφετηρία μιας νέας ανθρωπότητας. Και επειδή ο Χριστός «Εκκλησίας σάρκα ανέλαβε», κατά τον ιερό Χρυσόστομο, το σώμα, που πήρε ο Χριστός είναι η Εκκλησία, της οποίας είμαστε μέλη όλοι μαζί. Μέσα στην Εκκλησία μπορούμε να χαρούμε τη μεταμόρφωση και την ανάτασή μας. Γι’ αυτό η Εκκλησία μας πανηγυρικά γιορτάζει τα Χριστούγεννα, τα γενέθλια του Χριστού και της «καινής κτίσεως», της αναδημιουργίας του ανθρώπου. Στο πρόσωπο του Κυρίου ενώθηκε το θείο και το ανθρώπινο. Η ανθρώπινη φύση έγινε κοινωνός «θείας φύσεως». Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας επαναλαμβάνουν τη φράση: «…ο Λόγος ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν». Σκοπός της ζωής του ανθρώπου είναι η θέωση δηλ. η συμμετοχή του στη δόξα του Θεού. Γι’ αυτό τα Χριστούγεννα γιορτάζουμε την πνευματική μας αναγέννηση και, εφόσον θέλουμε, επιζητούμε να προσεγγίσουμε το «παράδοξον θαύμα» με μετάνοια, με κατάνυξη και συντριβή καρδιάς. Να γιορτάσουμε «θεοπρεπώς» το θαύμα, «το πάντων θαυμάτων υπέρτερον» !

   «Ελάτε να εορτάσουμε» μας προσκαλεί ο Ιεράρχης Χρυσόστομος. «Ελάτε να πανηγυρίσουμε… Διότι σήμερα λύθηκαν τα μακροχρόνια δεσμά. Ο θάνατος καταργήθηκε. Ο Παράδεισος ανοίχθηκε… Οι άγγελοι επικοινωνούν με τους ανθρώπους ΄Όλα έγιναν ένα. Γιατί; Επειδή ο Θεός ήρθε στη γη και ο άνθρωπος ανέβηκε στον ουρανό.». Το τραγικό της ζωής όμως του γένους των ανθρώπων είναι η έγνοια πώς θα κερδίσουμε τον επίγειο κόσμο και όχι πώς θα είναι ο Θεός μαζί μας. Σ’ αυτή τη στάση μας οφείλεται όλη η κακοδαιμονία του κόσμου και οι φρικτοί πόλεμοι, που συνταράσσουν τον πλανήτη μας και μάλιστα στους Αγίους Τόπους. Φόβος και τρόμος μάς συνέχει μπροστά στη βαρβαρότητα και την ανθρώπινη θηριωδία. Αμφισβητούνται οι αξίες. Βία, αναρχία και τρομοκρατία, δαιμονολατρεία και ειδωλολατρεία συνθλίβουν την ανθρωπότητα. Παραλύουν οι πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου κι αποδυναμώνεται να πλησιάσει τον Θεό του. Αλλά «Χριστός γεννάται, την πριν πεσούσαν αναστήσων εικόνα». Για να αναστηλώσει από την πτώση και να αναστήσει από τη φθορά και τον θάνατο την πεσούσα ανθρώπινη φύση. Ως πού φθάνει η Αγάπη του Θεού!

   Κι έχει δοθεί στον άνθρωπο η ύψιστη τιμή να αναβιώνει κάθε χρόνο στην καρδιά του το μυστήριο της θείας ενανθρωπήσεως, αν το επιζητεί. Να προσφέρει δηλ. τη φθαρτή του φύση για να γίνει φάτνη, «χωρίον» και «χώρα αχωρήτου». Καλεί τον καθένα μας ο ΄Αγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος: «Την Βηθλεέμ τίμησον την μικράν, ή (η οποία) σε προς Παράδεισον επανήγαγε και την φάτνην προσκύνησον, δι’ ης άλογος ων ετράφης υπό του Λόγου». Και στην αβυσσαλέα εποχή μας ηχεί με γλυκύτητα η προσταγή του Αγγέλου στους φοβισμένους ποιμένες εκείνης της ΄Αγιας Νύχτας : «Μη φοβείθε` ιδού γαρ ευγγελίζομαι υμίν χαράν μεγάλην, ήτις έσται παντί τω λαώ, ότι ετέχθη υμίν σήμερον Σωτήρ…». Είναι θεϊκή διαβεβαίωση, που απευθύνεται στον καθένα μας, χωρίς διάκριση φυλής, γλώσσας, καταγωγής, έθνους. Ακόμη κι όταν όλα γύρω είναι αρνητικά, ο ευαγγελικός λόγος «Μη φοβείσθε» διατηρείται επίκαιρος και αναλλοίωτος. Ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος- μακαριστός σήμερα - έλεγε σε κάποιο χριστουγεννιάτικο διάγγελμα προς τους πιστούς: «Μη φοβείσθε… Ο Πάνσοφος Θεός δεν σταματά να ενεργεί με θαυμαστούς τρόπους, δίνοντας λύσεις και στα πιο σύνθετα και σκοτεινά προβλήματα !».

    Παγκόσμια η χριστιανική εορτή των Χριστουγέννων. Προσφέρει την ελπίδα της ζωής κάθε χρόνο στον άνθρωπο. Την άφθαρτη αισιοδοξία του Ευαγγελίου. « Ο άνθρωπος ημπορεί να λυτρωθή εκ των δεινών, τα οποία συνθλίβουν το είναι του, μόνον εάν θελήση να επικεντρώση εις τον Θεάνθρωπον Κύριον της ζωής την διεσπαρμένην ύπαρξίν του» μας μηνύει ο Πατριάρχης μας κ. κ. Βαρθολομαίος. Κι ανασκιρτά από χαρά η ψυχή μας βιώνοντας το κοσμοχαρμόσυνο γεγονός της Γεννήσεως του Σωτήρος ημών Χριστού. Το φως το ανέσπερο ακτινοβολεί απ’ τη φάτνη διαλύοντας τα αδιέξοδα της τρικυμισμένης ζωής μας, αγιάζει τη σκέψη μας και αναπτερώνει τις ελπίδες μας για την επικράτηση της ειρήνης στην πολυστέναχτη γη μας, διότι « Ο Χριστός εστιν η ειρήνη ημών» (Εφεσ- β΄,14). Κι αν επιμένουν οι ισχυροί της γης να εξουθενώνουν ανενδοίαστα άμαχους ανθρώπους, τον τελευταίο λόγο στην Ιστορία τον έχει πάντα ο Θεός, που φέρνει η δική Του δικαιο